کاشت بهاره و مدیریت کود؛ کلید افزایش بهره‌وری و سودآوری عدس دیم در شهرستان ورزقان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مراغه، ایران. Dryland Agricultural Research Institute, Agricultural Research, Education

10.22034/jpanr.2026.372635.1031

چکیده

افزایش بهره‌وری در تولید عدس، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گیاهان خانواده حبوبات و نقش مهم آن در رژیم غذایی و اقتصاد کشاورزی ایران، اهمیت فراوانی دارد. این مطالعه با هدف بررسی شاخص‌های اقتصادی در تولید عدس دیم انجام شد و از رویکردی ترکیبی از شاخص‌های اقتصادی برای تحلیل بهره‌وری منابع استفاده گردید. مرور ادبیات نشان می‌دهد که استفاده بهینه از نهاده‌ها و انتخاب ارقام مقاوم، نقش مهمی در افزایش عملکرد و کاهش هزینه تولید دارد. نتایج نشان می‌دهد که ارزیابی اقتصادی به‌عنوان ابزاری کارآمد می‌تواند سیاست‌های کشاورزی را به سمت افزایش سودآوری و کارایی فنی و اقتصادی منابع هدایت کند. در مطالعه حاضر، کشت بهاره عدس در شهرستان ورزقان گزینه‌ای به‌مراتب اقتصادی‌تر از کشت انتظاری ارزیابی شد و ترکیب مدیریتی شامل آرایش کاشت 5/17×5/52، سانتی‌متر همراه با تغذیه کودی 28 تا 54 کیلوگرم اوره در هکتار و 50 تا 75 کیلوگرم سوپرفسفات تریپل در هکتار با تراکم کشت 100 کیلوگرم بذر در هکتار، بیشترین بهره‌وری و سودآوری را فراهم می‌کند. استفاده از رقم بیله‌سوار نیز به دلیل پتانسیل بالا در شرایط دیم شهرستان، توصیه می‌شود.