واکاوی علل کاهش بهره‌وری و سطح زیر کشت جو در منطقه گرم و خشک استان خوزستان، ایران و ارائه راهکارهای سیاستی-اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش

2 بخش تحقیقات اقتصادی و اجتماعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،

10.22034/jpanr.2026.371292.1006

چکیده

با وجود پتانسیل بالای کشت جو، تمایل کشاورزان در مناطق گرم و خشک ایران (با تمرکز بر استان خوزستان و اقلیم‌های مشابه) در سال‌های اخیر به دلیل سودآوری کمتر نسبی در مقایسه با گندم کاهش یافته است. این تغییر الگوی کشت می‌تواند پیامدهای منفی بلندمدتی برای تنوع زیستی، امنیت غذایی و تاب‌آوری نظام کشاورزی داشته باشد. هدف این مطالعه کاربردی-توصیفی، تحلیل چالش‌های اقتصادی و اجتماعی مؤثر بر تصمیم‌گیری کشاورزان و ارائه راهکارهای سیاستی برای تشویق کشت جو در این مناطق است. با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی (سال‌های 1390 تا ۱۴۰۳)، این مقاله نشان می‌دهد که اختلاف فاحش قیمت خرید تضمینی و هزینه‌های تولید، عمده‌ترین عوامل اقتصادی کاهش رغبت کشاورزان هستند. همچنین، کاهش کشت جو پیامدهای اجتماعی-زیست‌محیطی از جمله آسیب‌پذیری زنجیره تأمین خوراک دام و کاهش تاب‌آوری در برابر تغییرات اقلیمی را در پی دارد. راهکارهای پیشنهادی شامل بازنگری در قیمت‌گذاری تضمینی با توجه به شرایط اقلیمی خاص منطقه، توسعه بیمه محصولات، و ارائه آموزش‌های فنی هدفمند به کشاورزان است. در صورت تداوم این روند، نه تنها وابستگی وارداتی در بخش دامداری افزایش خواهد یافت، بلکه تاب‌آوری اقتصادی کشاورزان در برابر نوسانات بازار و تغییرات اقلیمی کاهش می‌یابد. راهکارهای پیشنهادی شامل بازنگری در قیمت‌گذاری تضمینی با در نظر گرفتن شاخص هزینه تمام‌شده منطق‌ای، توسعه نظام بیمه‌ای محصولات استراتژیک، و ارائه آموزش‌های فنی هدفمند برای کاهش هزینه و افزایش بهره‌وری است که در مجموع می‌تواند توجیه‌پذیری اقتصادی کشت جو را برای کشاورزان بهبود بخشد.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار