کاربرد سامانه‌های سطوح آبگیر در ارتقای بهره‌وری آب باران در گلخانه‌ها (مطالعه موردی ایستگاه تحقیقاتی اسماعیل‌‌آباد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،

10.22034/jpanr.2026.372538.1030

چکیده

یکی از راهکارهای مدیریتی به‌منظور کاهش فشار بر منابع آب، به‌کارگیری سامانه‌های استحصال آب باران است که می‌توان از آن برای تأمین بخشی از تقاضای آب غیرشرب استفاده کرد. اهمیت روزافزون استحصال آب باران در مدیریت پایدار آب چندوجهی است. این امر تقاضا برای منابع آب را کاهش می‌دهد، تأثیر رواناب حاصل از بارندگی‌های شدید را کاهش داده و می‌تواند به‌عنوان یک منبع آب حیاتی در طول دوره خشکسالی باشد. در این مقاله به بررسی نقش سامانه استحصال آب باران در تأمین بخشی از نیاز آبی گلخانه پرداخته شده است. تحقیق حاضر در محل ایستگاه تحقیقات کشاورزی اسماعیل‌آباد قزوین ، جهت امکان‌سنجی تأمین بخشی از آب مورد نیاز گلخانه قلمه زیتون از طریق سطوح آبگیر باران انجام شده است. در این تحقیق به دلیل استفاده تنها از رواناب سقف سوله‌ها، برای تعیین دبی حداکثر استحصالی از سطوح عایق از روش استدلالی استفاده گردید. نتایج پژوهش بیانگر آن است که حجم کل باران جمع‌آوری شده از سطوح عایق به مساحت 7734 مترمربع، 2606 مترمکعب در سال بوده که این میزان آب استحصالی از سطوح عایق در صورت ذخیره‌سازی مناسب، حدود 27 درصد نیاز آبی یک گلخانه 400 مترمربعی خزانه قلمه زیتون را تأمین خواهد نمود. این رویکرد نه‌تنها وابستگی به منابع آب زیرزمینی را کاهش می‌دهد، بلکه با بهبود کیفیت آب ورودی (به دلیل عدم وجود املاح سنگین)، می‌تواند فرایند رشد را تسهیل نماید. بر این اساس ادغام سامانه‌های استحصال آب باران در طراحی گلخانه‌های نوین، راهکاری کارآمد و پایدار برای تضمین ارتقا بهره‌وری در بخش کشاورزی است.